Antoinette Lohmann & Furor Musicus – Briljante vioolmuziek uit de 17de eeuw

When:
March 24, 2019 @ 4:00 pm – 5:30 pm
2019-03-24T16:00:00+01:00
2019-03-24T17:30:00+01:00

Antoinette Lohmann (r): viool, altviool, violino piccolo, klompviool – Jörn Boysen: klavecimbel, draailier e.a. – María Sánchez Ramírez: cello, Bumbass

Unterschied zwischen Violinisten und Fiedler of Kunstgeiger und Bierfiedler | De Zondagmatinee in de Paulus van 24 maart 2019, aanvang 16.00 uur

Furor Musicus werd in 2008 door Antoinette Lohmann opgericht. De groep legt zich voornamelijk toe op de uitvoering en registratie van onbekend, veelal Nederlands 17e & 18e eeuws repertoire op historische instrumenten en het noodzakelijke historisch onderzoek dat daarmee gemoeid is, zonder mee te willen deinen op reeds ontstane tradities en gewoontes binnen de historische uitvoeringspraktijk.

In dit programma zetten wij  de zogenaamde Kunstgeiger, de opgeleide violist, af tegen de onopgeleide musici, de zogenaamde Bierfiedler. In de 17e eeuw waren de Bierfiedler in vele bronnen het mikpunt van dikwijls hilarisch geformuleerd spot. Het probleem was dat zij niet opgeleid waren, maar wel hun geld probeerden te verdienen in de muziek en dit was uiteraard vooral een probleem wanneer zij zich buiten hun eigen kringen begaven. Achteraf bezien is echter duidelijk dat zij wel degelijk in hoge mate hebben bijgedragen aan de snelle ontwikkeling van de viooltechniek in de 17e eeuw in Duitsland. Niet alleen versierden zij melodieën veelvuldig, iets waarom zij nu juist bekritiseerd werden, als zouden zij niet in staat zijn één lange noot te spelen, maar deze altijd in meerdere noten op te moeten breken (de zogenaamde diminuties), maar het lijkt ook aannemelijk dat zij, omdat zij zichzelf ook op de viool begeleiden door akkoorden toe te voegen, enorm aan de ontwikkeling van dubbelgrepen en polyfonie op dit instrument hebben bijgedragen.

De twee sleutelcomposities in dit programma  zijn van Johann Fischer (1646-ca.1716), die een aantal ongewone composities voor viool en continuo heeft nagelaten: Suite das Eins – Drei und Drei Eins oder Der habile Violist (jaar van ontstaan nochtans onbekend), voor violino piccolo, viool en altviool, alledrie in scordatura (d.z.w.: anders gestemd dan te doen gebruikelijk), waarin alle instrumenten in afwisseling door dezelfde speler moeten worden bespeeld. Hierin moet der habile Violist, d.w.z. de capabele, dus opgeleide violist  zijn kunnen tonen: niet alleen moet hij in staat zijn verschillende instrumenten goed te bespelen (én in een andere stemming), maar hij moet, en dit lijkt als grap bedoeld, ook nog eens zeer snel kunnen wisselen.

Het andere werk, Suite – Unterschied zwischen Violinisten und Fiedler (1704), plaatst de opgeleide violist naast de ongeschoolde, in dit geval een Bauern-Fiedler, een boerenviolist. In dit werk speelt de ‘echte’ violist nobele werken, te weten Franse dansen, terwijl de boer eenvoudiger, volkser melodietjes te spelen heeft, waarin hij er echter lustig op los versiert, vaak net iets teveel, enigszins smakeloos of anderszins buiten de grenzen van wat een ‘habile Violist’ zou doen. De harmonieën zijn zeer basaal en soms opzettelijk fout, of getuigend van gebrek aan kennis. Ook eindigen de violist en de bas niet altijd tegelijk. Het hele werk is een fraai staaltje 17e-eeuwse humor!

Voor deze compositie gebruiken wij ook ook eenvoudiger instrumenten zoals de klompviool, letterlijk een viool gemaakt uit een klomp en een Bumbass, eigenlijk eenvoudige cello.

Naast de genoemde werken van Fischer brengen wij werken o.a. van de 17e-eeuwse componisten Johann Christoph Petz, Hieronymus Kradenthaller, Marianus Baal,  Ignazio Albertini, Johann Jacob Walther  en een aantal anonieme werken uit de collectie van Prins-Bischop Carl Liechtenstein-Castelcorn uit Kromeriz (aangelegd tussen 1664-1695), ten gehore. Daarnaast zullen wij, geheel volgend de traditie van de Bierfiedler, op een aantal in de 17e eeuw bekende melodieën diminueren.

Mar 9, 2018 | Posted by in | Comments Off on Antoinette Lohmann & Furor Musicus – Briljante vioolmuziek uit de 17de eeuw